Arhavi – Arhavizyon

“ARHAVİ ” ADI NEREDEN GELİYOR

02 Ocak 2014 Tarih

Arkabis-Arkabi-Arhave-Arhavi

Arrianus’un adını birçok kişi duymuştur. Lazlardan Laz adıyla bahseden ilk kişi. 85 ila 146 yılları arasında yaşamış Romalı bir validir kendileri. Colchis bölgesine bir görevle gelmiş ve bu seyahati ile ilgili coğrafya notları almış.

Arrianus, Periplus Ponti Euxini adlı eserinde Ἄρχαβίς Arkhabis ya da Ἀρχαβές Arkhabes diye bir nehirden bahseder. Pontus’ta Athenae ileApsaros arasında bir nehirdir bu. Athenae dediği bildiğimiz bugünkü Atina yani Pazar şehridir.Apsaros ise muhtemelen Gürcistan’ın Gonia kasabası ya da Hopa bölgesi. Kesin değil.

Ἄρχαβίς ya da Ἀρχαβές yazılışı eski Yunanca imla ile okunursa ArkhabísArkhabés, Çağdaş Yunanca imla ile okunursa Arxavís, Arxavés olur. Arhavili ve Hopalı Lazlar bu iki okunuştan eski olanını; yani Arkabi’yi tercih etmişler. Osmanlıların Anadolu’daki coğrafya adlarının Yunanca şekillerini tercih ettikleri düşünülürse Arxavís ya da  Arxavés şeklinin Osmanlı döneminde Arxaveolarak benimsendiğini, Cumhuriyet devrinde de biraz daha değişerek Arhavi şeklinde kullanıldığını görüyoruz. Yanlış hatırlamıyorsam Nâzım’da Hikâye-i Arhaveli İsmail diyor meşhur şiirinde. Edebi Türkçede /x/ sesinin olmamasından ötürü bunun /h/‘ye dönüştüğünü söyleyebiliriz. Hatta muhtemeldir ki batı Lazcasında kullanılan Arxave, Arave şekilleri Osmanlıca formun bir sonucu olmalı.

Kaynak: İrfan Çağatay Aleksişi – LAZOBA

Paylas

Comments are closed.